Σπάνιες γαίες: Νέος στόχος για επενδυτές και νέο "όπλο" οικονομικού πολέμου

Σπάνιες γαίες: Νέος στόχος για επενδυτές και νέο "όπλο" οικονομικού πολέμου

27.9.09

Η λίστα των σπάνιων γαιών που επισήμως αναγνωρίζονται από τη Αμερικανική Γεωλογική Επιθεώρηση αποτελείται από 17 μέταλλα, τα οποία μπορεί ακόμη να μην βρίσκονται εντός των επενδυτικών «ραντάρ», μπορεί οι ονομασίες τους να θυμίζουν ορολογία βγαλμένη από σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αρχίζουν ωστόσο να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο σύνολο σχεδόν των κλάδων της υψηλής τεχνολογίας.
ΑΕΚ ΠΑΟ LIVE AEK PAO LIVE AEK PAO LIVE
Υπερ-επεξεργαστές ηλεκτρονικών υπολογιστών, νανομαγνήτες, συσκευές λέιζερ, οπτοηλεκτρονικές συσκευές, κυψέλες καυσίμων, εξαρτήματα υβριδικών οχημάτων, καταλύτες διύλισης, ακόμη και «ξεπερασμένες» πια καθοδικές λυχνίες σε οθόνες τηλεόρασης, είναι μερικές μόνο από τις εφαρμογές που αξιοποιούν -ή εξαρτώνται από- τις σπάνιες γαίες.

Ποια είναι αυτά τα μέταλλα;...........


Λανθάνιο, Δημήτριο, Πρασεοδύμιο, Νεοδύμιο, Προμήθιο, Σαμάριο, Ευρώπιο, Γαδολίνιο, Τέρβιο, Δυσπρόσιο, Όλμιο, Έρβιο, Θούλιο, Υτέρβιο και Λουτέτσιο είναι τα 15 που κατατάσσονται στην κατηγορία των λανθανίδων ή λανθανοϊδών. Τα άλλα δύο, το Σκάνδιο και το Ύτριο, κατατάσσονται στην ίδια κατηγορία λόγω των χημικών τους ιδιοτήτων.

Πρόκειται για στοιχεία που προέρχονται από την εξόρυξη ορυκτών όπως ο μοναζίτης, ο τσερίτης, ο αλλανίτης, ο σαμαρσκίτης, ο γαδολινίτης, το ξενότιμο, ο ευξενίτης και ο φεργκουσονίτης.

Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται πολύ μακρινά, όμως είναι πιο κοντά στην καθημερινότητά μας απ’ όσο οι περισσότεροι πιστεύουν. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι για την κατασκευή κάθε υβριδικού Prius, η Toyota χρησιμοποιεί 10 έως 15 κιλά λανθάνιου για τη μπαταρία και περίπου ένα κιλό νεοδύμιου για άλλα υποεξαρτήματα (μαγνήτες).

Άλλο ένα χαρακτηριστικό είναι οι νανομαγνήτες, οι οποίοι χρησιμοποιούνται όχι μόνο στα σύγχρονα ιατρικά εξαρτήματα για τη βελτίωση των ηλεκτρονικών απεικονίσεων, αλλά ακόμη και για να κατευθύνουν βλαστοκύτταρα στο στόχο τους ή σε άλλες κυτταρικές θεραπείες. Και στοιχεία όπως το Γαδολίνιο, το Ευρώπιο και το Έρβιο είναι απολύτως απαραίτητα για την κατασκευή των κατάλληλων νανομαγνητών.

Επομένως γίνεται αντιληπτή όχι μόνο η ευρύτητα της χρήσης των σπάνιων γαιών, αλλά και οι τεράστιες προοπτικές που διανοίγονται όσο η τεχνολογία εξελίσσεται, πόσο μάλλον σε μία φάση κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία αρχίζει να ανακάμπτει από μία σοβαρότατη κρίση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Επιθεώρηση, μπορούν να αξιοποιηθούν υποκατάστατα των σπάνιων γαιών σε ορισμένες εφαρμογές, τα οποία ωστόσο είναι γενικώς λιγότερο αποτελεσματικά και δεν αποτελούν παρά μόνο δευτερεύουσες επιλογές. Επιπλέον, υπάρχουν τομείς – «κλειδιά» όπως η ηλεκτρονική και τα λέιζερ, για τις εφαρμογές των οποίων δεν υπάρχει κανένα υποκατάστατο.

Επενδυτικές προοπτικές

Η παγκόσμια αγορά των σπάνιων γαιών είναι πολύ μικρή, περίπου 1,5 δισ. δολάρια ετησίως, αλλά και πολύ νέα σε ηλικία. Τόσο μικρή, που η παραγωγή από ένα ή δύο μεγάλα ορυχεία θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά την εικόνα της αγοράς και «τόσο νέα, που κανείς δεν έχει ακόμη χάσει χρήματα επενδύοντας σε αυτή» σύμφωνα με τον Brent Cook, συντάκτη του Exploration Insights.

Επομένως, σημειώνουν ξένοι αναλυτές, πρόκειται για ένα πεδίο όπου οι επενδυτές πρέπει να είναι όχι μόνο προσεκτικοί, αλλά και υπομονετικοί καθώς η αγορά αυτή θα «ξεδιπλώνεται» σταδιακά.

Σε επίπεδο μετοχών, αναφέρουν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Η μετοχή της Lynas Corp. Ltd. στο ταμπλό του Σίδνεϊ έφτασε να διαπραγματεύεται πριν από λίγες ημέρες στο υψηλό έτους των 1,10 δολαρίων Αυστραλίας, από τα 0,125 δολ. στα μέσα Φεβρουαρίου, με συνολική απόδοση μέσα σε επτά περίπου μήνες της τάξης του 780%!

Άλλο παράδειγμα, η μετοχή της Avalon Rare Metals που στο χρηματιστήριο του Καναδά έφτασε, επίσης πριν από λίγες ημέρες, στο υψηλό έτους των 3,85 καναδικών δολαρίων από τα επίπεδα των 0,38 δολ. στις αρχές του 2009. Απόδοση δηλαδή περίπου 913%!

Η κυριαρχία της Κίνας και η ανησυχία της Ε.Ε.

Στην παγκόσμια αγορά των σπάνιων γαιών η Κίνα κυριαρχεί σε ποσοστό 95%-97%, με ετήσια παραγωγή 139.000 μετρικών τόνων, αλλά και καταναλώνοντας περίπου το 60% των διαθέσιμων σπάνιων γαιών παγκοσμίως. Στο χώρο των σπάνιων γαιών και των ορυκτών από τα οποία αυτές προκύπτουν δραστηριοποιούνται συνολικά 56 κινεζικές εταιρείες.

Χαρακτηριστική είναι άλλωστε και η παρατήρηση του Mark Williams, καθηγητή οικονομικών στο πανεπιστήμιο της Βοστόνης, που χαρακτηρίζει την Κίνα ως τη «Σαουδική Αραβία των σπάνιων γαιών».

Οι σπάνιες γαίες, όχι τόσο λόγω της σπανιότητάς τους αλλά κυρίως της φύσης των δραστηριοτήτων στις οποίες βρίσκουν εφαρμογές, έχουν εξελιχθεί σε κρίσιμο παράγοντα ανάπτυξης, τεχνολογικής και οικονομικής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και με σαφείς πολιτικές προεκτάσεις.

Η κυριαρχία της Κίνας στις σπάνιες γαίες είναι αυτή που έχει επιτρέψει στη χώρα να αποκτήσει ένα συντριπτικό συγκριτικό πλεονέκτημα στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, τόσο τώρα όσο και για το μέλλον.

Ο Sean Brodrick, αναλυτής του UncommonWisdomDaily.com, πιστεύει ότι η Κίνα έχει θέσει σε εφαρμογή ένα τρίπτυχο για να κυριαρχήσει στη συγκεκριμένη αγορά για πολλές δεκαετίες ακόμα. Κατά πρώτον προχωρά σε μείωση των εξαγωγών, κατά δεύτερον ζητά τη μετεγκατάσταση στην Κίνα όσων εταιρειών επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε σπάνιες γαίες και, τέλος, επιχειρεί να προχωρήσει σε εξαγορές στον κλάδο, οπουδήποτε στον κόσμο.

Πράγματι, το Σχέδιο για την Ανάπτυξη της Βιομηχανίας που έχει καταρτίσει η Κίνα για την περίοδο 2009-2015 προβλέπει την πλήρη απαγόρευση των εξαγωγών για το δυσπρόσιο, το τέρβιο, το θούλιο, το λουτέτσιο και το ύτριο, αλλά και τον περιορισμό των εξαγωγών όλων των υπόλοιπων σπάνιων γαιών σε επίπεδα χαμηλότερα των 35.000 τόνων ετησίως. Και ο στόχος είναι τόσο η προστασία του εγχώριου κλάδου υψηλής τεχνολογίας, όσο και η αποτροπή της ανόδου των τιμών.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν εκφράσει ανοιχτά την ανησυχία τους για την πολιτική της Κίνας στο συγκεκριμένο τομέα και αυτό οδήγησε πρόσφατα, στις 3 Σεπτεμβρίου 2009, υψηλόβαθμους Κινέζους αξιωματούχους να προβούν δημοσίως σε καθησυχαστικές δηλώσεις σχετικά με το θέμα.

Λίγους μήνες νωρίτερα, στις 20 Μαΐου 2009, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σε γνωμοδότησή της (CCMI/060, Πρωτοβουλία για τις πρώτες ύλες: ανάγκες για ανάπτυξη και απασχόληση στην Ευρώπη) σημείωνε ότι «ανάλογα με την προοπτική και την προέλευση των περιορισμών του εφοδιασμού, διακρίνονται τέσσερα είδη κινδύνων ως πηγές ανησυχίας» και ως ένα από αυτά προσδιόριζε την

«πιθανή διακοπή του εφοδιασμού με σπάνιες γαίες, η προσφορά των οποίων είναι εξαιρετικά συγκεντρωμένη και οι οποίες είναι πολύ σημαντικές για μια σειρά εφαρμογών. Όλες οι οικολογικές και ενεργειακά αποδοτικές τεχνολογίες βασίζονται στην αυξανόμενη κατανάλωση σπάνιων γαιών. Επί παραδείγματι, ένα υβριδικό αυτοκίνητο περιλαμβάνει περίπου 20 kg σπάνιων γαιών. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής, αλλά και ο μεγαλύτερος καταναλωτής σπάνιων γαιών στον κόσμο. Έως σήμερα, είναι ελάχιστες οι οικονομικά βιώσιμες εναλλακτικές επιλογές αντί του εφοδιασμού με σπάνιες γαίες από την Κίνα. Οι ορυκτές ύλες ζωτικής σημασίας μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό διαπραγματευτικό εργαλείο ή ακόμα και όπλο στο πλαίσιο οικονομικού πολέμου».

Και σε άλλο σημείο της ίδιας γνωμοδότησης:

«Η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές μετάλλων «υψηλής τεχνολογίας» και δεν θα επιτύχει τη μετάβαση στη βιώσιμη παραγωγή και στις οικολογικές τεχνολογίες, εάν δεν έχει ασφαλή (από άποψη ανταγωνισμού, κινδύνων, γεωγραφικής συγκέντρωσης των πόρων και εγκαταστάσεων παραγωγής) πρόσβαση σε αυτά τα μέταλλα και στις σπάνιες πρώτες ύλες».
http://www.capital.gr/News.asp?id=820871